Poniższy tekst jest komentarzem lekarza kardiologa do tekstu Kardiologiczny zespół X znajdującego się na sąsiedniej stronie naszej witryny.


Bardzo interesujący artykuł, szczegółowo naświetlający obecny stan wiedzy na temat kardiologicznego zespołu X nie pozostawia właściwie nic do dodania. Jako lekarz kardiolog, stykający się na co dzień  z pacjentami skarżącymi się na bóle w klatce piersiowej, mogę jedynie przedstawić swój punkt widzenia, choć zapewne nie obędzie się bez powtórzeń.

Choroba wieńcowa w krajach rozwiniętych jest poważnym problemem zdrowotnym. Dlatego każda osoba zgłaszająca się do lekarza z powodu dolegliwości bólowych w klatce piersiowej powinna być poddana odpowiednim procedurom diagnostycznym. Ma to na celu potwierdzenie lub wykluczenie tej choroby i określenie stopnia zagrożenia jej wystąpieniem (czyli określenie czynników ryzyka jej wystąpienia). Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest dokładnie zebrany wywiad lekarski oraz badanie pacjenta. Diagnostykę uzupełnić można rozmaitymi inwazyjnymi i nieinwazyjnymi metodami oraz prostymi testami laboratoryjnymi. Zasadnicze znaczenie ma wykonanie spoczynkowego zapisu EKG. Wiele danych wnosi ECHO serca, test wysiłkowy, badanie EKG metodą Holtera. Z badań wysokospecjalistycznych  wykonuje się u wybranych pacjentów scyntygrafię serca. Procedurami inwazyjnymi są koronarografia oraz sporadycznie wykonywana ultrasonografia wewnątrznaczyniowa (IVUS, ICUS). Diagnostyka laboratoryjna służy do określenia metabolicznych czynników ryzyka choroby wieńcowej przy pomocy takich parametrów jak morfologia, poziom cukru, kreatyniny, cholesterolu i jego frakcji, kwasu moczowego, CRP.

Grupa pacjentów z bólem w klatce piersiowej nie jest jednorodna. Oprócz chorych z objawową chorobą wieńcową i zmianami miażdżycowymi w tętnicach wieńcowych, znajdują się osoby z prawidłowymi naczyniami wieńcowymi w koronarografii, jedynie  u części z nich stwierdza się  spowolnienie przepływu krwi w tętnicach nasierdziowych.  Dolegliwości bólowe w tej grupie nie zawsze mają typowy charakter dławicowy. Zapis EKG pozostaje na ogół prawidłowy zaś wynik testu wysiłkowego jest dodatni. U niektórych pacjentów badania obrazowe np. scyntygrafia serca,  pozwalają na udokumentowanie niedokrwienia mięśnia serca. U dużej grupy chorych (ok. 30%) stwierdza się rozmaite zaburzenia psychiczne mające wpływ na przebieg choroby. Dla osób z tego typu dolegliwościami zarezerwowano termin ”kardiologiczny zespół X”. Dotyka on często kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Zazwyczaj są to osoby młodsze niż pacjenci z potwierdzoną miażdżycą tętnic wieńcowych. Jest to grupa niejednorodna co zapewne wynika z rozmaitych mechanizmów patogenetycznych leżących u podłoża zespołu, co zostało dogłębnie omówione w poprzednim artykule. Uważa się, że rokowanie w tym zespole jest dobre, zaś u chorych z minimalnymi, przyściennymi  zmianami miażdżycowymi jedynie nieznacznie się pogarsza w stosunku do grupy osób bez dolegliwości bólowych.

Spośród osób z nietypowymi dolegliwościami i prawidłowym obrazem naczyń wieńcowych należy dodatkowo wyodrębnić chorych z anginą naczynioskurczową (np. typu Prinzmetala), zespołem wypadania płatka zastawki mitralnej (zespołem Barlowa), mostkami mięśniowymi nad tętnicami wieńcowymi a nawet kardiomiopatią w przebiegu stresu (takotsubo) bowiem te zespoły wymagają innego, specyficznego leczenia. Dopiero wykluczenie dostępnymi metodami choroby wieńcowej, wymienionych powyżej patologii i ustalenie rozpoznania kardiologicznego zespołu X pozwala na odpowiednie leczenie i łagodniejsze potraktowanie pacjenta.

Niepowodzenia farmakoterapii standardowej skłaniają ku zastosowaniu innych metod leczenia – psychoterapii lub wręcz leków stosowanych zazwyczaj w psychiatrii. Z własnych obserwacji mogę stwierdzić, że wymierne korzyści może przynieść u tych osób  modyfikacja stylu życia a szczególnie zwiększenie aktywności fizycznej. Również poprawa relacji w grupie społecznej, kontakt ze zwierzętami domowymi, mogą, oprócz psychoterapii, odnieść pozytywne skutki.
Należy jednak pamiętać o energicznej modyfikacji stwierdzanych czynników ryzyka u tych osób. Jak się wydaje ta grupa pacjentów wymaga również regularnej kontroli różnych specjalistów.

lek. med. Ewa Ożdżeńska-Milke