Obserwacja samego siebie jest czymś naturalnym. To przejaw zrozumiałej troski; chcielibyśmy rozumieć siebie, kontrolować swoje reakcje i stany psychiczne, dobrze sobą władać. Co jednak robić, gdy zaniepokoi nas jakaś samoobserwacja? Z pewnością pamiętać, że w ramach normy psychicznej mogą zdarzyć się różne, nawet niecodzienne przeżycia, nowe zachowania, zaskakujące myśli czy impulsy, nawet łagodne zmiany percepcji czy świadomości. Takie stany, zwykle incydentalne, mogą zdarzyć się zwłaszcza w stresie, w stanie przemęczenia, strachu oraz przy zasypianiu.

Oczywiście możemy, co jest rzadsze, otrzymać sygnał ze strony psychiki, że zaczynamy chorować. W żadnym wypadku nie powinniśmy jednak sami rozpoznawać u siebie choroby.

• Oto dotąd byłem sobą, teraz coś się zmienia, tak jakbym stawał się kim innym, może rzeczywiście jestem inną osobą, nie potrafię tego zrozumieć...
• Rządziłem swoimi myślami i zachowaniem. Przeżywałem, poruszałem się, pragnąłem czegoś. Staję się jakimś automatem, robotem, którym ktoś albo coś porusza...
• Bodźce - dźwięki, światło, zapachy - docierają do mnie inaczej, z większą siłą, przemożnie, źle mi z tym. Jakbym był bez ochrony, odsłonięty, ludzie i świat działają na moje przeżycia, pragnienia, myśli, chyba je znają...
• Widzę i rozumiem więcej, przenikam ludzi, mam wpływ na ich postępowanie i zdarzenia świata, moje możliwości wzrosły niepomiernie.
• To, co teraz przeżywam, jest czymś niezwykłym w porównaniu z tym szarym światem, w którym byłem. Wszystko nabrało nowego sensu, przeżywam wielką tajemnicę świata, odnalazłem odpowiedź na odwieczne pytania.
• Skąd to wewnętrzne poplątanie we mnie, niemożność skupienia myśli, silny lęk, któremu nie mogę umknąć?
• Straciłem wewnętrzną moc, mam kłopoty z podstawowymi decyzjami, przyszłość nie budzi już chęci walki, nie pamiętam, kiedy ostatni raz czułem radość.

Powyższe opisy podobne są do przeżyć zdarzających się w zaburzeniach psychicznych lub depresji. Podobne zdarzają się jednak i u osób psychicznie zdrowych. Dlatego odnalezienie w powyższych opisach podobieństwa do własnych przeżyć – nie musi oznaczać faktu choroby. Jeśli jednak spostrzegana w sobie zmiana psychiczna jest niepokojąca i niezrozumiała, a już zwłaszcza, gdy nie jest incydentalna – konsultacja psychologa lub psychiatry nie powinna być odkładana. Może ona rozproszyć nieuzasadnione obawy, a w razie potrzeby zainicjować potrzebną pomoc lub leczenie.

Stanisław Porczyk, specjalista psychiatra


Data publikacji:1.12.2005