Prawdopodobnie jest to cała grupa zaburzeń o niejednorodnej etiologii, różnym przebiegu i rokowaniu. Obraz kliniczny bogaty, obejmujący wiele funkcji psychicznych i biologicznych organizmu, z których dość arbitralnie wyodrębnia się jako najistotniejsze zaburzenia nastroju. Polegają one na uczuciu przemożnego smutku, przygnębienia, swoistego "wygaśnięcia" emocjonalnego z utratą życiowego wigoru albo zmianie nastroju na drażliwy i gniewny. Do najważniejszych objawów rozpoznawczych należy utrata zdolności do cieszenia się, nazywana anhedonią, która jest stanem swoistego braku reaktywności, brakiem wewnętrznej energii emocjonalnej. Do typowych objawów depresji należą także uczucie zmęczenia, wszechogarniający lęk odczuwany "cieleśnie" (często lokalizowany w klatce piersiowej), niepewność, utrata odwagi, znaczne zmniejszenie zainteresowań. Niemal zawsze występują zaburzenia snu, zwłaszcza w drugiej połowie nocy (różne warianty: sen przerywany, płytki, niespokojny, skrócony, koszmary senne, brak snu). Bardzo typowe jest przedwczesne budzenie się rano z niepokojem, lękiem, kołataniem serca, z całkowitą niemożnością ponownego zaśnięcia. Niemal zawsze chorzy skarżą się na pogorszenie sprawności umysłowej manifestujące się pogorszeniem pamięci, koncentracji, umysłową męczliwością.

Depresja jest chorobą, choć niektóre objawy mogą przypominać stany fizjologiczne. Samopoczucie chorych, nawet w tzw. łagodnych czy umiarkowanych depresjach, jest dla nich trudne do wytrzymania, czego jednak często nie są w stanie przekazać swoim bliskim. U wielu osób choroba odznacza się tendencją do nawrotowości, a kolejne epizody mogą być dłuższe. Taki nawracający przebieg, zwłaszcza u osób po 50 r. ż., może wiązać się ze znacznym upośledzeniem sprawności życiowej, cierpieniem i potrzebą wieloletniego leczenia.

W etiologii depresji może ogrywać rolę wiele czynników. Wymienia się tu niektóre geny, środowisko wychowawcze i wydarzenia dzieciństwa, nieprawidłowy rozwój mechanizmów nerwowo-hormonalnych, nadreaktywność na stres, obciążające emocjonalnie wydarzenia życia dorosłego, towarzyszące choroby somatyczne oraz podatność na sezonowe zmiany w oświetleniu słonecznym.

Leczenie depresji powinno uwzględniać zarówno odpowiednio długo prowadzone leczenie farmakologiczne, jak i oddziaływania psychoterapeutyczne.

Wyróżnia się wiele typów depresji, podziały te są kontrowersyjne i obok cennych określeń można spotkać się z mylącą terminologią.

opr. (SP)

Przeczytaj także:

• Depresja - podstawowe informacje
• Jak rozpoznać depresję?
• Lek depresyjny, paniczny, nerwicowy
• Depresja u osób starszych
• Depresja a choroby somatyczne
• Leczenie farmakologiczne depresji

Data publikacji: 3.06.2005