Szukaj:

Panika

Panika (lęk paniczny, napad paniki) w swojej rozwiniętej postaci jest doświadczeniem ekstremalnej trwogi o swoje życie, która występuje bez uchwytnego powodu, a w każdym razie bez przyczyny, która by uzasadniała aż takie przerażenie. Słowo panika jest trafniejsze dla określenia tego przeżycia niż słowo lęk (lęk paniczny). W czasie napadu uczuciu przerażenia zawsze towarzyszą bowiem liczne objawy cielesne (somatyczne). Objawy te są często burzliwe i mogą przypominać chorobę serca albo układu oddechowego. W rzeczywistości panika to nie tylko „lęk”, jest ona zaburzeniem (pobudzeniem) całego organizmu i zaliczanie napadu paniki do „zaburzeń lękowych” jest czysto umowne i problematyczne.

Do specyfiki paniki należy nagłe pojawienie się niepokojących objawów i wyjątkowość przeżyć. Wiele osób po napadzie paniki mówi, że czegoś takiego nigdy wcześniej nie doznało. Zachowują w sobie pamięć doświadczenia krańcowego, stanu, w czasie którego – choć ich życiu faktycznie nie zagrażało niebezpieczeństwo – to ich myśli i wyobrażenia podążyły ku granicy życia, śmierci i przewidywanego szaleństwa. Przeżycia z czasu napadu paniki zostają na długo w pamięci i podtrzymują niepokój przed nawrotem choroby.

W literaturze często spotyka się informację, że napad paniki trwa do 30-60 minut. Może jednak trwać, np. słabnąc i nasilając się, znacznie dłużej.

Panika, napad lęku  występuje, przynajmniej jeden raz u ok. 9% osób w całej populacji. Jako zjawisko powtarzając się zna je 1-2% osób.

Panika – stan niespecyficzny czy zupełnie odrębna choroba?

Nazewnictwo psychiatryczne wyodrębnia, co prawda, osobne zaburzenie lękowe z napadami lęku, ale są podstawy traktować napad paniki nie jako odrębną chorobę, ale jako pewnego rodzaju patologiczną reakcję, stan chorobowego pobudzenia wegetatywnego z niezwykle silnym lekiem, który może wystąpić z wielu powodów. Jest kilka chorób, w przebiegu których może wystąpić panika, jej objawy dołączają się wtedy do objawów danej choroby. Takim schorzeniem któremu panika towarzyszy niezwykle często jest depresja i inne zaburzenia afektywne (zwłaszcza choroba afektywna dwubiegunowa, CHAD).

Liczne substancje i stany mogą sprowokować wystąpienie napadu paniki, choć raczej tylko u osób podatnych na wystąpienie tego rodzaju lęku. Należą tu:

  • substancje psychoaktywne (zwłaszcza o działaniu pobudzającym) 
  • niektóre leki (np. penicylina prokainowa)
  • kofeina (np. mocna kawa), napoje energetyzujące 
  • nadczynność tarczycy
  • guz chromochłonny nadnerczy
  • napad padaczkowy
  • zespół abstynencji alkoholowej
  • depresja

Często w okresie 1-2 lat przed wystąpieniem napadu paniki chory blisko zetknął się z sytuacją zagrożenia czyjegoś życia albo ma za sobą doświadczenie śmierci bliskiej osoby.

Istnieje jednak grupa chorych u których nie znajduje się czynnika wyzwalającego. Szczególnie w tym wypadku zasadne jest mówić, że osoby te mają zaburzenie lękowe z napadami lęku (panic disorder).

Panika, napad paniki może prowadzić do agorafobii. 

Napady paniki dość często występują u osób z zespołem wypadania płatka zastawki dwudzielnej serca. Zdecydowana większość chorych nie wzmaga jednak żadnego leczenia kardiologicznego.

Panika – skutki zdrowotne

Jeśli napady paniki powtarzają się, to choć nie są przecież schorzeniem zagrażającym życiu ani nie przechodzą w żadną poważną chorobę  psychiczną (psychozę), często są jednak schorzeniem niebanalnym, z którym mogą wiązać się istotne ograniczenia życia i funkcjonowania.

Depresja, której towarzyszy lęk paniczny trudniej poddaje się leczeniu, trwa ono dłużej, jednak ostateczne wyniki terapii mogą być bardzo dobre.

Osoby z paniką niejednokrotnie należą do szerszej rodziny osób neurotycznymi cechami osobowości, dość często współwystępują u nich inne zaburzenia lękowe.

W leczeniu paniki stosowana jest farmakoterapia i psychoterapia, nierzadko równolegle. Leczenie powinno być jednak indywidualizowane. Istnieje np. duża grupa osób u których samo leczenie farmakologiczne przynosi dobre wyniki.

Celem leczenia jest całkowite wyeliminowanie napadów paniki oraz zwiększenie siły osobowości i umiejętności społecznych pacjenta.

Stanisław Porczyk, specjalista psychiatra

Zobacz także:

Data publikacji: 31.12.2008
Data aktualizacji: 07.04.2009